ERC 2025 İlk Yardım Kılavuzu: Güncel Değişiklikler ve Hayat Kurtaran Adımlar

Avrupa Resüsitasyon Konseyi (ERC), acil durumlarda hayat kurtarma standartlarını belirleyen 2025 İlk Yardım Kılavuzu'nu yayınladı. Bu kapsamlı rehber, olay yerindeki ilk yardımcıların (First Aiders) uygulayacağı prosedürleri bilimsel kanıtlara dayanarak güncelledi. Eski bilgilerinizle hayat kurtarmaya çalışmak bazen yarardan çok zarar getirebilir; bu nedenle güncellemeleri bilmek hayati önem taşır.

Bu blog yazısında, ERC 2025 kılavuzunda (PDF: PIIS0300957225002643) yer alan TÜM başlıkları, tıbbi acillerden travmalara, çevresel kazalardan psikolojik desteğe kadar detaylıca ve anlaşılır bir dille inceleyeceğiz.

---

1. İlk Yardımcının Rolü ve ABCDE Yaklaşımı

Kılavuz, ilk yardımcının öncelikli rolünün "daha fazla yaralanmayı önlemek ve profesyonel yardım gelene kadar hayatta tutmak" olduğunu vurgular. Temel kural değişmedi: Önce Kendi Güvenliğin!

ABCDE ile Sistematik Değerlendirme

Hasta veya yaralıya yaklaşırken panik yapmamak için ABCDE algoritması izlenmelidir. Öncelik sırası hayati riske göredir:

2. Tıbbi Acil Durumlar ve Müdahaleler

🍽️ Boğulma (Yabancı Cisim Tıkanıklığı)

En çok merak edilen konulardan biri olan boğulmalarda ERC 2025, "kademeli artış" (escalating approach) stratejisini önerir. Yetişkinlerde ve çocuklarda sıralama şöyledir:

Diğer Kritik Tıbbi Durumlar

• 🐝 Anafilaksi (Alerjik Şok): Solunum zorluğu ve şişlik varsa, varsa Adrenalin oto-enjektörü (Yetişkin 0.5mg, Çocuk 0.3mg) uyluk dışından kas içine uygulanır. 5 dk içinde düzelme olmazsa ikinci doz yapılabilir.
• 💔 Göğüs Ağrısı: Kalp krizi şüphesinde, hastayı oturtun/yarı yatar pozisyona alın. Alerjisi yoksa 150-300 mg Aspirin çiğnetin.
• 🍬 Hipoglisemi (Şeker Düşmesi): Bilinç açıksa 15-20g şeker (meyve suyu, küp şeker) verin. Bilinç kapalıysa ağızdan hiçbir şey vermeyin.
• 🧠 İnme (Felç): Yüzde kayma, kolda güçsüzlük, konuşma bozukluğu (FAST skalası) varsa hemen 112 aranmalıdır.
• 💊 Opioid Doz Aşımı: Solunum yavaşlaması ve bilinç kaybı varsa, varsa Nalokson (burun spreyi veya enjeksiyon) uygulanmalı ve hemen CPR hazırlığı yapılmalıdır.
• 🧠 İntihar Düşüncesi (Yeni Başlık): Kılavuz ilk kez buna değiniyor. Kişi kendine zarar verme düşüncesindeyse, yargılamadan dinleyin, "Nasıl hissediyorsun?" diye sorun ve yalnız bırakmadan profesyonel yardıma yönlendirin.

3. Travma Yönetimi

Travmalarda ölümlerin en büyük nedeni durdurulamayan kanamalardır. ERC 2025, kanama kontrolünde çok net bir algoritma çizer.

Diğer Travma Başlıkları

• Omurga Yaralanması: Düşme veya trafik kazalarında boyunluk (collar) kullanımı artık rutin olarak önerilmemektedir. Bunun yerine "Manuel Stabilizasyon" (ellerle başın sabit tutulması) tercih edilir.
• Açık Göğüs Yarası: Göğüs yaralarının üzeri tamamen kapatılmamalı, açık bırakılmalı veya sadece hava çıkışına izin veren özel "ventilli" pansumanlar kullanılmalıdır.
• Uzuv Kopması (Amputasyon): Kopan parça asla doğrudan buzun içine atılmaz! Su geçirmez bir poşete konur, bu poşet buzlu su dolu başka bir kaba yerleştirilir.
• Kafa Travması (Sarsıntı): Bilinç değişikliği, kusma veya hafıza kaybı varsa aktivite hemen durdurulmalı ve hastaneye sevk edilmelidir.

4. Çevresel Acil Durumlar

🌊 Suda Boğulma

Suda boğulmalarda kalp durmasının nedeni oksijensizliktir. Bu yüzden standart CPR'dan farklı olarak:

☀️ Sıcak Çarpması (Heat Stroke)

İklim değişikliği ile artan vakalarda vücut ısısı 40°C'yi aşar. Tedavi ilkesi: "Önce Soğut, Sonra Transfer Et".

• Gölgeye al, kıyafetleri çıkar.
• Mümkünse soğuk suya (1-26°C) daldır veya buz paketleri ile koltuk altı/boyun bölgesini soğut.
• Titreme başlarsa soğutmayı yavaşlat.

🐍 Yılan Isırığı

Avrupa ve Türkiye bölgesindeki engerek türü yılanlar için:

• Isırılan bölgeyi hareket ettirme (sabitl).
• Turnike YAPMA.
• Yarayı kesme, emme.
• Derhal hastaneye ulaştır.