💪 AKTİVİTE İNTOLERANSI BAKIM PLANI: Enerji Tasarrufu Teknikleri ve 2025 Güncel Rehber
💪 AKTİVİTE İNTOLERANSI BAKIM PLANI: Enerji Tasarrufu Teknikleri ve 2025 Güncel Rehber
Bu makale, bir hemşirelik öğrencisi olarak klinik alanda sıklıkla karşılaşacağınız Aktivite İntoleransı tanısının kapsamlı yönetimini sunmaktadır. İçerik, teorik temellerden güncel kanıta dayalı girişimlere kadar tüm süreci detaylandırır ve NANDA International 2024-2026 sınıflandırmasına göre güncellenmiştir. Hazırlanan tüm bilgiler, elinizdeki standardize hastane bakım planı formunu doldurmanız için birebir uygundur.
1. Teorik Temeller: Aktivite İntoleransı ve Fizyopatoloji
Tanım: Aktivite İntoleransı, bireyin günlük yaşam aktivitelerini (GYYA) veya zorunlu hareketlerini yapmak için gerekli fiziksel veya psikolojik enerjiden yoksun olması, aktivite sırasında aşırı yorgunluk hissi ile karakterize edilen durumdur. Bu durum, dinlenme ihtiyacından doğan geçici bir yorgunluktan farklıdır.
A. Etiyolojik Faktörler (Nedenler)
Aktivite intoleransına yol açan nedenler genellikle Fizyolojik ve Psikolojik kökenlidir:
Fizyolojik Nedenler: Yetersiz enerji rezervleri (beslenme bozukluğu), uyku yoksunluğu, hareketsizlik, kas gücünde azalma, veya bir ilaç yan etkisi.
Kardiyopulmoner Nedenler: En sık görülen temel sebeplerdir. Kalp yetmezliği, $\text{KOAH}$ veya anemi gibi durumlarda dokulara yeterli oksijen sunumu yapılamaz, bu da aktivite sırasında çabuk yorulmaya neden olur.
Psikolojik/Duygusal Nedenler: Depresyon, kaygı, stres ve fiziksel sınırlamalara yönelik hayal kırıklığı da aktivite toleransını düşürebilir.
B. Aktivite Toleransının Değerlendirilmesi
Bireyin faaliyete verdiği tepkinin izlenmesi, tolerans düzeyini belirlemede kritik rol oynar. Bu değerlendirme sırasında mutlaka dikkat edilmesi gerekenler:
Vital Bulgular Takibi: Dinlenme nabzı, kan basıncı ve solunumu alınmalıdır.
Aktiviteye Tepki: Aktiviteden hemen sonra ve 3 dakika dinlendikten sonra hayati belirtiler tekrar ölçülmelidir.
Aktiviteyi Durdurma Kriterleri: Hasta göğüs ağrısı, baş dönmesi veya nabız hızında aşırı bir düşüş bildirirse aktivite derhal durdurulmalıdır.
Dönüş Süresi: Nabzın dinlenme nabzına dönmesi $\text{3-4}$ dakikadan uzun sürüyorsa veya aktivite sonrası solunum hızındaki artış aşırı ise, aktivitenin süresi ve yoğunluğu azaltılmalıdır.
2. Hemşirelik Bakım Planı Formunun Doldurulması
Bu bölüm, size iletilen HEMŞİRELİK BAKIM PLANI FORMUndaki standartlara uygun olarak doldurulmuştur.
HASTANIN ADI-SOYADI: [Hastanın Adı-Soyadı]
YAŞ: [Yaş]
TARİH: 04.11.2025
SEMPTOM: Dinlenme nabzının aktivite sonrası 3-4 dakikadan uzun sürede dinlenme düzeyine dönmesi, dispne, yorgunluk.
HEMŞİRELİK TANISI: Aktivite İntoleransı
AMAÇ (NOC)
Hasta, potansiyel olarak zararlı hareketler göstermeden fiziksel aktivite seviyesini artıracaktır.
Hasta, aktivite sırasında aşırı efor belirtilerini tanımayı ve bunlardan kaçınmayı öğrenecektir.
Hastanın nabzı, aktiviteden sonra $3-4$ dakika içinde dinlenme nabzına dönecektir.
HEMŞİRELİK GİRİŞİMLERİ (NIC)
Hemşirelik girişimleri, enerji tasarrufu tekniklerini öğretmeye ve aktivite seviyesini kademeli olarak artırmaya odaklanmalıdır.
| Uygulama Zamanı | HEMŞİRELİK GİRİŞİMLERİ | Gerekçeler (Eğitim Amaçlı) |
| 08-16 / 16-08 | Değerlendirme ve Hedef Belirleme: Dinlenme nabzını ve solunumu aldım, aktivite sonrası hastanın yanıtını (göğüs ağrısı, baş dönmesi, solunum hızı) gözlemledim. | Hastanın temel kardiyopulmoner durumunu ve aktivite toleransını belirlemek temel bilgidir. |
| 08-16 | Kademeli Aktivite İlerlemesi: Yatakta aktif hareket açıklığı (ROM) egzersizleriyle aktiviteyi kademeli olarak artırdım; oturmaya ve sonra ayakta durmaya geçişi sağladım. | Aktivitenin kademeli olarak ilerlemesi, aşırı eforu önler ve dayanıklılığı yavaşça artırır. |
| 16-08 | Enerji Tasarrufu Teknikleri Eğitimi: Hastaya görev yapmak için oturmayı, çekmek yerine itmeyi, kaldırmak yerine kaydırmayı öğrettim. Ayrıca iş-dinlenme-çalışma programı düzenlemesini önerdim. | Bu teknikler, oksijen tüketimini azaltarak daha uzun süreli ve daha az yorucu aktiviteye izin verir. |
| 08-16 | Duygusal Destek: Hastanın sınırlamalarla ilgili duygularını (depresyon, hayal kırıklığı) sözlü olarak ifade etmesini teşvik ettim. | Duygusal ifade, hastanın başa çıkmasına ve motivasyonunu artırmaya yardımcı olur. |
| 08-16 | Zamanlama Planı: Hastaya en fazla enerjiye sahip olduğu zamanlar için aktiviteler planlamasını söyledim ve aktiviteler arasında dinlenmesini önerdim. | Aktiviteler, hastanın en yüksek enerji düzeyine denk gelecek şekilde önceden planlanmalıdır. |
| 16-08 | Pulmoner Teknikler (Gerektiğinde): Pulmoner yetmezliği olan hastalar için bilinçli kontrollü nefes alma tekniklerini (Dudak büzerek nefes alma ve diyaframdan solunum) öğrettim. | Bu teknikler, akciğerde hava hapsini azaltarak solunumu optimize eder. |
| 08-16 / 16-08 | Güvenlik ve İzlem: Aktivite sırasında oksijen desatürasyonunu değerlendirmek için nabız oksimetresi kullandım ve aktiviteye başlamadan önce ayaklarını yatak kenarından sallamasını sağladım. | Oksijen takibi ek oksijen ihtiyacını belirler. Ayak sallama ortostatik hipotansiyonu önler. |
📚 Güncel Kaynakça
Hemşirelik girişimlerinin kanıta dayalı olmasını destekleyen ve teorik bilgileri sağlamlaştıran başlıca kaynaklar:
NANDA International: Herdman, T. H., & Kamitsuru, S. (Eds.). (2024). NANDA International Nursing Diagnoses: Definitions and Classification, 2024-2026.
Klinik Kılavuzlar (Örnek): American Heart Association (AHA) veya American Association of Cardiovascular and Pulmonary Rehabilitation (AACVPR) gibi kurumların rehabilitasyon ve aktivite toleransı kılavuzları.
Temel Hemşirelik Kitapları: Hemşirelik esasları ve fizyolojik ihtiyaçlar bölümleri.
Görüşmeye katılın